Pszczele inspiracje – dobre praktyki i nowoczesne rozwiązania poznane na Lubelszczyźnie

W dniach 18–19 września 2026 r. odbył się dwudniowy wyjazd studyjny do województwa lubelskiego, zrealizowany w ramach operacji partnerskiej KSOW+ pn. „Pszczele inspiracje – innowacje i dobre praktyki w pszczelarstwie”. W wyjeździe uczestniczyli przedstawiciele środowisk związanych z pszczelarstwem i rolnictwem, dla których bezpośrednie poznanie dobrych praktyk oraz wymiana doświadczeń stanowią możliwość wykorzystania sprawdzonych rozwiązań we własnej działalności.

Program wyjazdu został przygotowany tak, aby pokazać pszczelarstwo z kilku uzupełniających się perspektyw – edukacji zawodowej, organizacji rynku i przetwórstwa produktów pszczelich, praktycznego prowadzenia dużych pasiek, hodowli pszczół oraz wykorzystania nauki i badań w rozwoju branży. Było to praktyczne rozwinięcie założeń operacji, której celem jest upowszechnianie dobrych praktyk i nowoczesnych rozwiązań w pszczelarstwie, sprzyjających zrównoważonemu rozwojowi, ochronie bioróżnorodności oraz wzmacnianiu roli pszczół w ekosystemach i na obszarach wiejskich. 

Jednym z miejsc odwiedzonych podczas wyjazdu był Zespół Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Zawodowego w Pszczelej Woli – ośrodek o wieloletniej tradycji kształcenia pszczelarzy. Uczestnicy zapoznali się z organizacją kształcenia zawodowego, zapleczem dydaktycznym i pasiecznym oraz praktycznym przygotowaniem do pracy w branży. Ważnym elementem wizyty było poznanie Branżowego Centrum Umiejętności w dziedzinie pszczelarstwa, które łączy kształcenie zawodowe z nowoczesną infrastrukturą i praktycznymi szkoleniami m.in. z zakresu hodowli matek, zarządzania rodzinami pszczelimi oraz wykorzystania rozwiązań cyfrowych. 

Program obejmował również prezentację projektu SOWA, która pozwoliła spojrzeć na pszczelarstwo od strony edukacji, popularyzacji nauki oraz budowania świadomości dotyczącej znaczenia zapylaczy i ochrony bioróżnorodności. Ten element wyjazdu pokazywał, że rozwój pszczelarstwa to nie tylko doskonalenie samej produkcji, ale również skuteczne przekazywanie wiedzy i kształtowanie świadomości ekologicznej. 

Inny wymiar funkcjonowania branży uczestnicy poznali w Spółdzielni Pszczelarskiej APIS w Lublinie. Wizyta koncentrowała się na organizacji rynku produktów pszczelich – od skupu surowca, poprzez jego przetwarzanie, konfekcjonowanie, magazynowanie i kontrolę jakości, aż po przygotowanie produktu do sprzedaży. Była to okazja do poznania w praktyce znaczenia współpracy producentów, organizacji przetwórstwa, jakości oraz marketingu dla budowania pozycji produktów pszczelich na rynku. APIS działa od 1932 r., posiada własne zaplecze laboratoryjne i system kontroli jakości, a jednym z ważnych kierunków działalności pozostaje produkcja miodów pszczelich i pitnych. 

Szczególnie praktyczny charakter miały wizyty w gospodarstwach pasiecznych. W MK Miody Kozińscy w Krynicy koło Dubienki uczestnicy poznali organizację pracy w dużej, rodzinnej pasiece, sposoby utrzymania zdrowotności i monitorowania rodzin pszczelich, wykorzystywania różnych pożytków oraz pozyskiwania i przygotowania produktów pszczelich. Gospodarstwo prowadzi pasiekę wędrowną i według informacji właścicieli liczy około 2100 pni, co pozwoliło uczestnikom przyjrzeć się rozwiązaniom stosowanym przy prowadzeniu działalności pszczelarskiej na dużą skalę. 

W Pasiece Hodowlanej Z.M. Janikowie w Pszczelej Woli uwaga została natomiast skierowana na intensywną gospodarkę pasieczną oraz hodowlę. Uczestnicy poznali praktyczne zagadnienia związane z prowadzeniem rodzin pszczelich, pozyskiwaniem miodu i innych produktów, tworzeniem młodych rodzin oraz hodowlą i selekcją matek pszczelich. Pasieka od wielu lat prowadzi również selekcję własnej linii pszczół „Maja”, co stanowiło dobry przykład znaczenia pracy hodowlanej dla rozwoju gospodarstwa pasiecznego. 

Istotnym uzupełnieniem praktycznych wizyt było spotkanie na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie, gdzie uczestnicy zapoznali się z zapleczem naukowym, badawczym i laboratoryjnym związanym z pszczelarstwem. Tematyka obejmowała zdrowie pszczół, ochronę zapylaczy oraz jakość produktów pszczelich, a także możliwości praktycznego wykorzystania wyników badań w gospodarce pasiecznej. Dzięki temu uczestnicy mogli skonfrontować doświadczenia praktyków z wiedzą naukową i spojrzeć na rozwój nowoczesnego pszczelarstwa również przez pryzmat badań i transferu wiedzy. 

Dwudniowy wyjazd pozwolił więc prześledzić cały szeroki kontekst funkcjonowania współczesnego pszczelarstwa – od przygotowania zawodowego i badań naukowych, przez hodowlę i organizację dużych pasiek, aż po przetwórstwo, kontrolę jakości i sprzedaż produktów pszczelich. Bezpośredni kontakt z praktykami i możliwość obserwacji stosowanych rozwiązań stworzyły przestrzeń do wymiany doświadczeń oraz oceny, które z poznanych praktyk mogą znaleźć zastosowanie w gospodarstwach uczestników.

O operacji

Wyjazd studyjny był jednym z działań realizowanych w ramach operacji partnerskiej KSOW+ pn. „Pszczele inspiracje – innowacje i dobre praktyki w pszczelarstwie”. Celem operacji jest upowszechnianie dobrych praktyk i nowoczesnych rozwiązań w pszczelarstwie, sprzyjających zrównoważonemu rozwojowi, ochronie bioróżnorodności oraz wzmacnianiu roli pszczół w ekosystemach i na obszarach wiejskich. Operacja wpisuje się w kierunek tematyczny KSOW+ KT11 – Wsparcie pszczelarstwa. 

Operacja realizowana jest przez Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach we współpracy ze Stowarzyszeniem Lokalna Grupa Działania „Krzemienny Krąg”, partnerem KSOW+. Operacja dofinansowana jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 – Schemat II Pomocy Technicznej WPR 2023–2027 – Wsparcie operacji realizowanych w ramach KSOW+. Instytucja Zarządzająca Planem Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.