Wioska tematyczna – „Sposób na wieś”
O projekcie
Wioski tematyczne stanowią niezwykle ciekawą atrakcję turystyczną, umożliwiają odnowę wsi i aktywizację społeczno-zawodową jej mieszkańców. Każda Wieś Tematyczna ma własny, jedyny w swoim rodzaju, pomysł na rozwój. Wokół niego tworzone są oryginalne atrakcje, które mają za zadanie przyciągnąć turystów i wygenerować odpowiednie zyski. W naszym przypadku miejscem, gdzie powstanie taka wioska są Pętkowice.
Pętkowice to mała, urokliwa wieś leżąca na uboczu gminy Bałtów. Stanowi fragment węzła ekologicznego o randze międzynarodowej. Jednakże z roku na rok wyczerpują się jej zasoby i możliwości związane z rozwojem rolnictwa i znalezieniem zatrudnienia przez jej mieszkańców. Skutkiem tego jest opuszczanie tych terenów przez miejscową ludność, w szczególności przez ludzi młodych. Aby temu zapobiec, wychodzimy z pomysłem utworzenia wioski tematycznej.
Pszczela Wioska Tematyczna w Pętkowicach powstaje w ramach projektu „Wioska Tematyczna – Sposób na Wieś“ realizowanego przez Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania „Krzemienny Krąg“ we współpracy z Lokalną Grupą Działania „Warmiński Zakątek“ oraz LGD „Brama Mazurskiej Krainy“ z „Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. PROW na lata 2014-2020″.
Tematem przewodnim tej inicjatywy jest powstanie ogrodu dla zapylaczy wraz z Centrum Produktu Lokalnego. Powstający ogród obfitować będzie w przyjazne dla pszczół miododajne drzewa, krzewy i byliny o przeróżnych formach i kompozycjach. W tej wyselekcjonowanej roślinności znajdą swój azyl owady zapylające, które będą głównymi bohaterami tego miejsca. Ogród będzie spełniał wszelakie role. Na pierwszym miejscu przyciągnie różne rodzaje zapylaczy, przyczyni się do zachowania większej różnorodności biologicznej i stworzy optymalne warunki sprzyjające zwiększeniu populacji pożytecznych stworzeń. Postaramy się stworzyć ścieżkę edukacyjną, która pomoże zgłębić wiedzę na temat dzikich pszczół i innych owadów zapylających. Ścieżka będzie obejmowała zagadnienia dotyczące charakterystyki zagrożeń, ochrony owadów zapylających, tradycji pszczelarskich, najlepszych pożytków dla owadów zapylających oraz fototerapii. Poznanie przez człowieka zmienności pór dnia, dni tygodnia, miesiąca, roku, stanowi podstawę terapii, którą przedstawić można przez obserwację cyklu życia roślin. Z tego też względu ogród przyjazny owadom i ludziom został podzielony na 5 stref sensorycznych, o czym będą informowały tablice wstępne do każdej z nich.
Zapraszając mieszkańców do współtworzenia tego projektu pisaliśmy do nich w 2020 roku:
„Szanowni Mieszkańcy Pętkowic. Zostaliście obdarzeni przywilejem mieszkania w niezwykłym miejscu. Wasza miejscowość przez blisko sto lat była siedzibą gminy, a dzieje tutejszej szkoły mają początek w roku 1903. Nad Kamienną w XIX i XX wieku funkcjonowały młyny i zakład metalurgiczny, a tradycje pszczelarskie sięgają złotych wieków kwitnącego w Puszczy Iłżeckiej bartnictwa. Tak wyjątkowa przestrzeń, o tak bogatym dziedzictwie stwarza szczególny potencjał do rozwoju społecznego i gospodarczego Pętkowic z korzyścią dla wszystkich mieszkańców.“
Dzisiaj, gdy projekt ten z pomysłu stał się wielkim przedsięwzięciem, jesteśmy jeszcze bardziej przekonani o wyjątkowości tych okolic i zamieszkującej je społeczności. Zapraszamy wszystkich do doświadczenia tej wyjątkowości na własnej skórze.
Na terenie naszej Wioski znajduje się Pszczeli Ogród Tematyczny, obsadzony miododajnymi roślinami zgodnymi z biotopem regionu, to on jest sercem Wioski i tym, co oferujemy środowisku i lokalnym pszczołom! Obok ogrodu zrealizowaliśmy również naturalny i bezpieczny plac zabaw połączony ze strefą relaksu i labiryntem z tuneli wierzbowych. W budynku starej szkoły zlokalizowanym na terenie Wioski tworzymy Centrum Produktu Lokalnego, które ma służyć lokalnym producentom i małym przetwórcom do popularyzacji i reklamy własnych produktów, będzie ono również przestrzenią wystawienniczą i konferencyjną.
W ramach działań promujących projekt powstaje film ukazujący historię Pszczelej Wioski, gadżety tematyczne, zakładka na stronie www oraz konferencja podsumowująca jego realizację.
W ramach działań promujących projekt Wioska Tematyczna – „Sposób na Wieś” powstał kilkunastominutowy film, który zobrazował etapy powstawania Wioski.
Poniżej link do filmu:
Sposób na wieś, czyli wizyta studyjna w wioskach tematycznych Warmii i Mazur
W dniach 09.05-11.05.2024 r. miejsce miała wizyta studyjna zorganizowana w ramach projektu współpracy „Wioska tematyczna – Sposób na wieś” realizowanej z „Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. PROW na lata 2014-2020″. Gościli nas LGD „Warmiński Zakątek” oraz LGD „Brama Mazurskiej Krainy”.
Pierwszego dnia dotarliśmy do Wioski Garncarskiej w Kamionce, gdzie powitał nas Pan Krzysztof Margol, który w bardzo interesujący sposób przedstawił nam genezę powstania wioski tematycznej oraz oprowadził nas po niej. Mieliśmy okazję zobaczyć kuźnię, gospodę, odbyliśmy warsztaty garncarskie z malowania ceramiki. Wizyta była bardzo edukacyjna, jest to świetny przykład wykorzystania potencjału miejsca w celach rozwoju ekonomii społecznej. Następnie udaliśmy się do Hotelu Krasicki, czyli miejsca które powstało w murach dawnego zamku, gdzie częstym gościem był sam Biskup Krasicki.
Drugiego dnia mieliśmy okazję poznać działanie inkubatora przedsiębiorczości „Warmia Caffe” założonego przez LGD „Brama Mazurskiej Krainy”. Tam przywitała nas Pani Małgorzata Ofierska, która w ciekawy i barwny sposób przybliżyła nam działalność LGD. Kolejnym punktem na naszej mapie była Wioska Gręplarska pachnąca ziołami leżąca we wsi Bukwałd. Tam oprócz warsztatów gręplarskich, czyli od owieczki do wełny, mieliśmy okazję zwiedzić siedlisko Brewilla. Jest to jedyne gospodarstwo, gdzie hoduje się czwororożne owce św. Jakuba. Tam przywitali nas gospodarze Pani Bogumiła i Pan Piotr Brewka, którzy z wielką pasją opowiedzieli nam o hodowli tych zwierząt, pokazali z jakich owiec uzyskuje się wełnę do warsztatów. Dodatkowo zostaliśmy przez nich ugoszczeni obiadem i innymi lokalnymi specjałami.
Następnie udaliśmy się do Ziołowej Wsi Blanki, gdzie Pani Lucja przeprowadziła z nami warsztaty zielarskie, opowiedziała o działalności Stowarzyszenia Babki Zielarki oraz o wsi Blanki. Na koniec dnia Pan Łukasz Walerowski przedstawił nam powstanie inkubatora pszczelarskiego, koncepcję jego funkcjonowania, lokalną współpracę pszczelarzy w ramach krótkiego łańcucha dostaw (Jajko i Miód), lokalne koła pszczelarzy. Wieczór zakończył się wspólną biesiadą integracyjną zlokalizowaną w Sali Basztowej Hotelu Krasicki.
Trzeciego dnia pojechaliśmy do Praslit – Wsi Bosej Ekologii. Bosa Ekologia to miejsce zaczarowane – pachnące zbożem, chlebem, ziołami, w której propagowana jest idea chodzenia boso, zdrowy i ekologiczny styl życia. Poznaliśmy technikę wytwarzania oleju z trzech ziaren – konopii siewnej, lnu oraz rzepaku, spróbowaliśmy prawdziwego chleba na zakwasie wypiekanego w piecu. Kolejne miejsce to Wioska Źródlana w Łynie i warsztaty mydlarskie oraz zwiedzanie źródełek Łyny. Kolejnym i zarazem ostatnim punktem naszej wizyty był Rajski Ogród w Kamionce. To największy na Mazurach ogród pokazowo – edukacyjny. Zajmuje obszar 3,5 hektara, na którym zgromadzono ponad 3 tysiące różnych gatunków roślin. W Rajskim Ogrodzie urządzono 30 zakątków tematycznych: Malinowy chruśniak, Ogród miłości, Ogród motylkowy, Rosarium, Jagodnik, Ogród siedmiu bram, Warzywniak, Ogród muzyczny, Ogród kamienny, Rajska spiżarnia, Sad jabłkowy, śliwkowy, gruszkowy, Ogród słoneczny, Bursztynowe pole, Ogród zapachów, Bagienne oczko, Rajska winnica, Ogród mazurski, Wrzosowisko, Rajska górka, Zakątek leśny, Kwietne łąki, Ogród tajemnic – labirynty, Ogród wiatru, Park odkrywców, Poletko sportowe, Zakątek rajskiego drzewa, Ogród bajkowy, Ogród benedyktyński, Sad wiśniowo – czereśniowy, Aleja przyjaciół.
Była to niezwykle barwna, edukacyjna i twórcza wizyta studyjna. Okazja do poznania nowych miejsc, zwiedzenia wsi tematycznych, które powstały na Warmii i Mazurach.
Zapraszamy do fotorelacji 🙂
Czym są wioski tematyczne?
Wioski tematyczne to inicjatywy tworzone na obszarach wiejskich, łączące różne działalności skoncentrowane wokół jednego motywu przewodniego. Motywy te nawiązują zwykle do regionalnego dziedzictwa przyrodniczego, historycznego lub kulturowego, tak jak w przypadku naszej Pszczelej Wioski Tematycznej w Pętkowicach czy prowadzonej przez naszych partnerów Garncarskiej Wioski [hiperłącze do strony Garncarskiej Wioski] w Kamionce k/Nidzicy. Celem wiosek tematycznych jest tworzenie atrakcyjnych turystycznie, niezależnych finansowo przestrzeni umożliwiających integrację i rozwój lokalnych społeczności. Pomysły takie jak wioski tematyczne wypełniają ważną niszę ekonomiczno-społeczną, pozwalają lokalnej społeczności na realizację swojego potencjału i samowystarczalność ekonomiczną, tak trudną do osiągnięcia w dobie rynkowej dominacji korporacji i wielkich przedsięwzięć ekonomicznych, zwłaszcza na terenach wiejskich. Wioski są alternatywą do zaniku wsi i jej tradycji, migracji do wielkich miast i ubóstwa. Są sposobem tworzenia silnych i samoświadomych społeczności skutecznych we współdziałaniu.
Jak utworzyć wioskę tematyczną?
Wioski tematyczne nie mają definicji w polskim prawie, co oznacza, że bardzo niewiele ogranicza wyobraźnię osób inicjatorskich. Najczęściej zakładane są przez organizacje pozarządowe i działają w ramach ekonomii społecznej, w ścisłej współpracy z mieszkańcami, tak jak nasza Wioska Pszczelarska, nie jest to jednak regułą. Mogą również zrzeszać podmioty komercyjne, lub zupełnie niesformalizowane.
Każda wioska jest inna, może posiadać inną osobowość prawną, być koordynowana na różne sposoby i realizować różnorodną działalność. To co je łączy to orientacja wokół jednego, konkretnego tematu, organizacja przedsięwzięć z dbałością o utrzymanie jednorodności oraz cel – wykorzystanie potencjału i odbudowa zasobów obszarów poszkodowanych w rozwoju rynkowym głównego nurtu.